راهنماي تهيه فعاليت هاي مكمل و فوق برنامه

تهيه و تنظيم : شوكت كريمي – مركز تحقيقات معلمان اصفهان -1384

  دستگاه تعليم و تربيت و نظام آموزشي وظيفه دارد از طريق تدارك زمينه هاي تربيت كامل ، شايستگي هاي لازم را در افراد براي تأمين سعادت و نيكبختي ايجاد كند. اصولاً برنامه هاي رسمي و متداول و كلاسها و مدارس بيشتر متوجه پرورش حافظه و به كار انداختن قواي ذهني شاگردان است و به رشد جنبه هاي عاطفي و اجتماعي افراد چندان توجهي ندارد. براي رفع نقايص و نارسايي هاي نظام آموزشي نياز به برنامه اي تحت عنوان فعاليت هاي مكمل و فوق برنامه را در كنار برنامه رسمي لازم و ضروري مي نمايد.

اهداف فعاليت هاي مكمل و فوق برنامه:

1- لزوم توجه به سياست مدرسه محوري و اصل عدم تمركز و تعويض اختيار به مدارس در برنامه ريزي و سازماندهي فعاليت ها.

2- اهميت دروني سازي و تعميق مفاهيم يادگيري و كاربرد آن در زندگي واقعي و روزمره.

3- لزوم رفع نواقص و كاستي هاي برنامه هاي رسمي مدرسه و غني سازي آن.

4- غني سازي اوقات فراغت دانش آموزان و فراهم كردن زمينه هاي شناخت و پرورش استعداد ها و توانمندي هاي آن.

فعاليت هاي مكمل :

فعاليت مكمل : فعاليتي است كه بر مبناي محتوي دروس يك موضوع درسي ، نظير فارسي، علوم تجربي ، تعليمات ديني و .... طراحي مي شود. هدف فعاليت مكمل تعميق يادگيري دانش آموز و ايجاد فرصت براي انديشيدن درباره مفاهيم و تمرين مهارت هاست.

فعاليت فوق برنامه درسي:

فعاليت فوق برنامه فعاليتي است كه به منظور حفظ انگيزه و ايجاد چالش در يادگيرنده به منظور تجربه در فضاي آزاد و در عين حال مرتبط با موضوعات درسي طرح مي شود.

ويژگي هاي فعاليت هاي مكمل و فوق برنامه:

1- فعاليت ها بايد انعطاف پذير باشند ( از نظر زماني ، مكاني ، محتوا و روش) .

2- فعاليت ها با توجه به نياز ها و تفاوتهاي فردي دانش آموزان متنوع باشند.

3- فعاليتها بر آموزش غير مستقيم تأكيد كنند.

4- شركت دانش آموزان آزادانه و با اختيار باشد.

5- از روش هاي فعال يادگيري ، مشاركتي و گروهي استفاده شود.

6- به رشد جنبه هاي گوناگون شخصيت دانش آموزان توجه شود.

7- فعاليت ها جنبه هاي نشاط و شادابي ، تحرك و جنب جوش را تعريف كند.

8- فعاليت ها منجر به كاهش افت تحصيلي شود.

9- مكمل ها و فوق برنامه ها بايد در فعاليت هاي روزانه پيش بيني شوند تا به توسعه و تعميق يادگيري از مدرسه به جامعه منتهي شود.

10- هم خوان با سن رشد عقلي ، عاطقي و اجتماعي دانش آموزان باشد.

مراحل تهيه و تدوين فعاليت هاي مكمل :

الف) تعيين مفاهيم اصلي درس يا مسائل مرتبط به هر درس.

ب) مشخص كردن سطوع حيطه هاي يادگيري

ج) مشخص كردن هدف

د) انتخاب روش ( روش هاي ) متناسب با مفاهيم و اهداف درس.

هـ) اجراي روش ( روش هاي) مناسب در تهيه و توليد فعاليت هاي مكمل بر اساس مفاهيم و اهداف درس.

سطوح فعاليتهاي مكمل و فوق برنامه :

فعاليتهاي مكمل و فوق برنامه را در سه سطح مي توان طراحي كرد.

1- فعاليتهاي مبتني بر علايق و استعداد هاي فردي

خوشنويسي

خطاطي

طراحي

موسيقي

2- فعاليتهاي مبتني بر ويژگيهاي محلي و منطقه اي

زعفران

حنا

ماهيگيري

پسته

عسل

3- فعاليتهاي مبتني بر نياز هاي بين الملل

كامپيوتر

زبان انگليسي

تجارت جهاني

بورس

دسته بندي صنايع

جدول طراحي فعاليت مكمل يا فوق برنامه:

موارد پيشنهادي فعاليت هاي مكمل و فوق برنامه:

1- تشكيل كانون قرآن در مدرسه                       6- كاريكاتور و نقاشي

2- داستان نويسي و خاطره نويسي                   7- موسيقي و صنايع دستي 

3- اجراي نمايش و تئاتر و سرود                    8- انواع ورزش ها و رشته هاي تربيت بدني

4- تهيه آلبوم عكس                               9- مصاحبه و گزارش نويسي

5- ماكت سازي از صحنه هاي تاريخي و مذهبي           10- تهيه مقاله ، روزنامه ديواري و خبرنامه